موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 2 1 2021 12 22 Technical Studies on Two Copper-Based Objects from the Bronze Age of Iran مطالعات فنی دو شی آلیاژ مس متعلق به عصر مفرغ ایران 67 74 252916 10.22034/jinm.2021.252916 FA امید عودباشی گروه مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان ماتیاس میوفر موسسه علوم باستان شناسی وین، دانشگاه وین سپهر بهادری گروه مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان جواد طیاری گروه مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان Journal Article 2021 02 17 A multianalytical study was undertaken on two copper-based objects from northern Iran that are dated to the Late Chalcolithic and Bronze Age including an arm ring from Tappeh Hissar and a dagger from Tureng Tepe. The study was performed by using chemical and microscopic methods including inductively coupled plasma-optical emission spectroscopy (ICP-OES), scanning electron microscopy-energy dispersive X-ray spectroscopy (SEM-EDS) and optical microscopy (metallography). The results showed that the dagger has been made of tin bronze alloy while the arm ring is made of impure copper with a low amount of arsenic. Both objects are shaped and manufactured by cycles of cold-working and annealing although it has not been enough in the arm ring to remove all coring occurred during the casting. This is recognizable by the fact that super-imposed microstructure in the form of partially parallel banded “ghost” microstructure is visible in the etched cross section of this object. The non-metallic inclusions are scattered in the microstructure of the objects. They can be identified as sulphidic copper inclusions in the dagger and oxidic copper inclusions in the arm ring. This shows the use of different copper ores to produce these objects. Consequently, it can be assumed that two objects were manufactured and produced by two different processes even though both were common production and working techniques during the Late Chalcolithic and Bronze Age on the Iranian Plateau. در این پژوهش، مطالعات فنی با استفاده از روش‌های آزمایشگاهی دو شیء ساخته‌شده از آلیاژ مس از ناحیه شمال ایران شامل یک خنجر متعلق به تورنگ‌تپه و یک حلقه (بازوبند) متعلق به تپه حصار از دوره مس‌سنگی جدید و دوره مفرغ انجام شده است. در این مطالعه از روش‌های آنالیز شیمیایی و میکروسکوپی شامل آنالیز پلاسمای جفت شده القایی-طیف سنجی نشر نوری (ICP-OES)، میکروسکوپی الکترونی روبشی مجهز به طیف سنجی پراش انرژی پرتو ایکس (SEM-EDS) و متالوگرافی استفاده شده است. نتایج مطالعات نشان داد که خنجر از آلیاژ برنز قلعی ساخت شده؛ درحالی‌که حلقه از مس ناخالص یا مس آلیاژنشده با میزان کم ارسنیک ساخته شده است. روش ساخت و شکل‌دهی هر دو شیء شامل چرخه‌های متناوب کار سرد و تابکاری است با این تفاوت که میزان تابکاری برای از بین بردن مغزه‌دار شدن اولیه در حلقه مسی کافی نبوده است. این امر موجب ایجاد ساختار روی‌هم افتاده به صورت نوارهای تقریبا موازی باقی‌مانده بر روی ساختار کارشده و بازتبلوریافته است که در ریزساختار اچ شده نمونه قابل مشاهده است. از سوی دیگر، آخال‌های غیرفلزی در ریزساختار هر دو شیء قابل مشاهده هستند. ترکیب شیمیایی این آخال‌ها در ریزساختار خنجر برنزی شامل سولفیدهای مس و در ریزساختار حلقه مسی شامل اکسیدهای مس است. این امر بیانگر تفاوت در ترکیب سنگ معدن‌های استفاده شده برای تولید این دو شیء است. در نتیجه، می‌توان فرض کرد که دو شیء مورد مطالعه با دو فرایند متفاوت تولید شده‌اند اگرچه هر دو فرایندها در دوره مفرغ در ایران معمول بوده‌اند http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_252916_a8568dc5598dc254b54f13191fefaee5.pdf