موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 3 1 2025 02 01 Tol-e Khaki: Tracing the Footsteps of a Chalcolithic Community in the highlands of Fars Province, Southern Zagros Mountains, Iran تل خاکی: ردپای جامعه ای مس سنگی در ارتفاعات استان فارس. زاگرس جنوبی، ایران 720630 10.22034/jinm.2024.2016568.1080 FA سامان حمزوی زرقانی گروه پیش از تاریخ و بوم‌شناسی کواترنر، دانشگاه توبینگن، آلمان 0009-0008-2461-3924 سیروس برفی پایگاه پژوهشی شهر تاریخی بیشاپور، فارس 0009-0001-7427-2290 سمیرا جعفری پژوهشگر آزاد محسن زیدی گروه پیش‌ازتاریخ و بوم‌شناسی کواترنر و مرکز مطالعات تحول انسان و دیرین اقلیم زنکنبرگ، دانشگاه توبینگن، آلمان 0000-0002-4718-9555 Journal Article 2023 11 27 In this brief paper, we present a recently discovered Bakun site called Tol-e Khaki, located in the highlands of Fars Province. The site was discovered during an archaeological survey conducted in Sarchehan County, located in the northeast of Fars Province. The ceramics found on the surface of the site represent deposits from various cultures dating from the late Neolithic period onwards. The presence of numerous Chalcolithic painted black-on-buff ceramics scattered across the site indicates that Tol-e Khaki was primarily occupied during the Chalcolithic Bakun period. The significance of this isolated site lies in its location at the end of a small, enclosed narrow valley near a water source on the foothills of high mountains, providing access to pastures and other resources. These features draw attention to the possible nomadic nature of this settlement. This area falls within the territory of the current nomadic summer pastures, where nomads set up their tents near and around Tol-e Khaki. By placing this site in the wider context of the distribution of Chalcolithic sites known as Bakun in Fars Province and beyond, we propose that Tol-e Khaki could have been a nomadic settlement.<br />  در این مقاله کوتاه به معرفی محوطه‌ای نویافته به نام تُل خاکی با بقایای استقراری عمده از دوره باکون پرداخته شده است. این محوطه اخیرا  طی بررسی باستان‌شناختی شهرستان سرچهان واقع در شمال شرقی استان فارس و در بخش مرتفع زاگرس جنوبی شناسایی شده است. آثار فرهنگی به دست آمده از سطح این محوطه که بیشتر شامل قطعات سفال است، بیانگر چند دوره‌ای بودن آن از اواخر دوران نوسنگی تا دوران متاخر است. با این حال، پراکنش مقدار بسیار زیادی سفال نخودی منقوش مس‌سنگی مربوط به دوره باکون بیش از همه روی سطح و اطراف محوطه دیده می‌شود که احتمالا بیانگر استقرار عمده این محوطه در دوره باکون بوده است. شاید یکی از دلایل اهمیت کشف این محوطه، قرارگیری آن در انتهای دره‌ای باریک و در کنار چشمه آبی در کوهپایه و دسترسی آسان به مراتع و چراگاه‌های اطراف دانست. به همین خاطر، در وهله اول شاید بتوان ماهیت استقرار در تل خاکی را مربوط به کوچروهای پیش از تاریخ در منطقه دانست. این منطقه و به خصوص دره‌ای که محل قرارگیری این محوطه است، امروزه قلمرو و اتراقگاه تابستانی عشایر منطقه است که هر سال چند ماه از سال را در این بخش سپری می‌کنند. با در نظر گرفتن موقعیت این محوطه در بستر گسترده‌تر پراکنش محوطه‌ های دوره باکون در استان فارس و مناطق همجوار، پیشنهاد می‌شود که تل خاکی استقراری مربوط به جوامع کوچرو بوده است http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_720630_5b86b2a58344f68e7911cccb4258fc2a.pdf