موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Reassessing the Lithic Industries of Ganj Dareh: A Typo-Technological Analysis of the National Museum of Iran Collection بازنگری مصنوعات سنگی تپه گنج‌دره: گونه‌شناسی و فناوری مجموعه موزۀ ملی ایران 734275 10.22034/jinm.2026.734275 FA زهرا قربعلی گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حمیدرضا ولی‌پور گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 07 The lithic assemblage from Ganj Dareh, a site located in Kermanshah, is currently housed in the National Museum of Iran. Despite its considerable significance, it has received comparatively limited scholarly attention relative to other contemporary assemblages from the central Zagros region. The present study seeks to reassess this lithic collection through a typo-technological approach. Furthermore, it aims to provide new insights into the collection, the Neolithic traditions of the central Zagros, and the evolution of lithic production from the Pre-Pottery Neolithic to later phases. The collection comprises 4,865 pieces, all made from chert. The diagnostic tools identified include sickle blades, borers, backed bladelets, and various types of scrapers, including end, round, and side scrapers. The core types—conical, semi-conical and bullet-shaped—demonstrate the use of pressure techniques in lithic production. Analyzing this collection and comparing it with contemporary lithic assemblages from the central Zagros region confirms its assignment to the early M’lefatian industry. مجموعه دست‌افزارهای سنگی تپه گنج‌دره کرمانشاه که در حال حاضر در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود، با وجود اهمیت چشمگیر، نسبت به دیگر مجموعه‌های هم‌زمان در زاگرس مرکزی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد گونه‌شناختی ـ فناوری به بازنگری این مجموعه پرداخته و در پی ارائه دیدگاه‌های تازه درباره این مجموعه، صنایع نوسنگی زاگرس مرکزی و روند تحول فناوری ابزارسازی از نوسنگی پیش‌ازسفال تا فازهای متأخرتر است. این مجموعه شامل 4865 قطعه است که همگی از چرت محلی تهیه شده‌اند. ابزارهای شاخص شناسایی‌شده شامل تیغه‌های داس، سوراخ‌کننده‌های ساخته‌شده روی ریزتیغه‌های شکسته، ریزتیغه‌های کول‌دار، خراشنده‌های انتهایی، جانبی و مدور است. انواع سنگ مادرهای مخروطی، نیمه مخروطی و فشنگی نیز نشان‌دهنده کاربرد تکنیک فشار در کنار تکنیک ضربه است. مطالعه این مجموعه و مقایسه ویژگی‌های آن با مجموعه‌های هم‌زمان در منطقه زاگرس مرکزی، شواهدی از حضور صنعت ملفاتی اولیه در این محوطه را نشان می‌دهد.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734275_99a1c5aa27ae6421da14d413a96de0f9.pdf