موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Analysis of J Ware from the Mahidasht Project in the National Museum of Iran بررسی و مطالعه‌ی سفال‌های موسوم به گونه «جَی» پروژه ماهیدشت در موزه ملی ایران 734280 10.22034/jinm.2023.2004475.1073 FA سیروان محمدی قصریان بنیاد ایران شناسی، شعبه کردستان ام البنین غفوری مسئول بخش سفال، موزه ملی ایران مرتضی زمانی دادنه دانش آموخته دکترا، گروه باستان شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2023 06 10 In the west of the central Zagros prehistoric cultural sequence, the chalcolithic period started with the so-called J ware period. This name became familiar in the archaeology of western Iran from an archaeological survey of the Mahidasht area in 1975-78 directed by L. Levine. J ware is characterized by well fired slipped and painted ceramic influenced by Halaf ceramic culture from northern Mesopotamia. The J ware was reported from more than 60 archaeological sites in the Mahidasht region. However, what we know about this ceramic style is confined to a few white and black pictures of J ceramics, plus some general information about the ceramic published in 1975 by the Mahidasht expedition. Obviously such information to study such an important cultural period is not enough and more study is needed in this regard. Therefore, many questions concerning the naming of J pottery, the chronology of this ceramic, pottery technique, slips, paintings, temper and more remain unanswered. Therefore, in order to answer this questions and give a clearer picture from the early Chalcolithic period pottery style, with the permit of the Director of the Mahidasht Project and the Director of the National Museum of Iran, the J ware of the Mahidasht project, stored in the National Museum of Iran, was surveyed and analyzed completely after a few decades. The J ware of the Mahidasht project is documented by authors completely. In this study we took pictures, made line drawings, and described all the shreds in terms of temper, paintings, slip, paintings and more. The main goal of the present paper is to describe and explain the early Chalcolithic period culture of west central Zagros after such a long time since 1975. The result of this study is a clearer and more complete picture of J ware culture. The current study can be considered as the most complete source for the early Chalcolithic period of the Mahidasht region. Our preliminary analysis shows that the J ware is an eastern variant of the late Halaf culture in the central Zagros in western Iran. از جمله سنت‌های سفالی مراحل ابتدایی دوره مس و سنگ در مناطق غرب زاگرس مرکزی مانند دشت ماهیدشت، گونه‌ موسوم به سفال نوع «جی» است. این نام برای نخستین‌بار پس از بررسی و کاوش‌های هیئت پروژه ماهیدشت در مناطق غرب زاگرس مرکزی به سرپرستی لوئیس لوین در فاصله سال‌های 1975 تا 1978 میلادی وارد ادبیات باستان‌شناسی غرب ایران شد. سفال‌های نوع جی گونه‌ای از سفال منقوش، منسجم و خوش‌ساخت متاثر از فرهنگ حلف است که از سطح بیش از 60 محوطه در ماهیدشت گردآوری شده است. تمامی آنچه که از این نوع سفال در ماهیدشت می‌شناسیم محدود به یکی دو لوحه سیاه و سفید است که در مطالعات ناتمام پروژه ماهیدشت به سرپرستی لوین در حدود 40 سال پیش منتشر شده است. اطلاعات منتشر شده در این زمینه به هیچ‌وجه برای شناخت این فرهنگ سفالی کافی نیست و هنوز پرسش‌های زیادی درباره این فرهنگ سفالی اعم از وجه تسمیه، گاهنگاری، فرم ظروف، نوع نقش و تزیینات، نوع خمیره، پوشش، ارتباط آن با فرهنگ حلف و .... وجود دارد که نیاز به بازبینی و مطالعه جدی دارند. از جمله پرسش‌های اساسی در ارتباط با سفال نوع جی این است که این گونه یک نوع سنت بومی محلی زاگرس مرکزی است یا تحت‌تاثیر فرهنگ‌های مناطق مجاور شکل گرفته است؟ در نتیجه به منظور پاسخگویی به پرسش‌های ذکر شده و ارائه شکلی روشن از سنت‌های سفالی آغاز دوره مس‌و‌سنگ غرب زاگرس مرکزی، سفال‌های نوع جی پروژه ماهیدشت که هم اکنون در موزه ملی ایران نگهداری می‌شوند مورد بازبینی و مطالعه مجدد قرار گرفتند. پژوهش حاضر از نوع پژوهش‌های بنیادین است که با رویکردی توصیفی سعی در مطالعه و معرفی همه جانبه سفال‌های دوره مس‌وسنگ قدیم پروژه ماهیدشت پس از گذشت حدود نیم قرن را دارد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که سنت سفال نوع جی شاخه شرقی فرهنگ حلف (اواخر حلف) در بلندی‌های غرب زاگرس مرکزی در غرب ایران است.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734280_1f15cecd8ae7c27779966a5ff2c18d3a.pdf