موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Typo-technological classification of the chipped stone assemblage from the excavations of Charles McBurney at Altappeh (Ali Teppeh), Mazandaran (National Museum of Iran) طبقه‌بندی ومطالعه گونه‌شناسی-فناورانه دست‌افزارهای سنگی غار التپه (علی‌تپه) مازندران - مجموعه کاوش چارلز مک‌برنی در آرشیو موزه ملی ایران 734272 10.22034/jinm.2025.2053056.1099 FA مژگان جایز دانشگاه تهران 0000-0001-6377-3607 Journal Article 2025 02 09 Altappeh (a.k.a. Ali Teppeh) is one of four major excavated caves on the southeastern margin of the Caspian Sea (the other three caves include Hotu, Kamarband, and Komishan). The site was excavated in 1963 and 1964 by Charles McBurney, and the material was given to the MMA at the University of Cambridge, the British Museum, and the National Museum of Iran. The chipped stone assemblage of Altappeh in the National Museum of Iran include 19,139 items, and based on the typological, technological, and statistical study of this collection, it seems that it might represents an older stage in the Caspian Mesolithic (compared to the other three caves), which is characterized by the use of high-quality local raw material, the production of microblades from prismatic cores, the beginning of the use of pressure technique in the production of microblades, as well as the continuation of the production of flake tools (notched or/and denticulated tools, scrapers), and the abundance of backed pieces. The technological and typological features of this assemblage (including the few number of twisted microblades, the scarcity of carinated cores, the abundance of backed blades, the beginning of geometric microliths in the form of truncated-and-backed triangulars) are most closely related to the Upper Paleolithic and Mesolithic of Western Central Asia, which is reflected in the industries obtained from the sites of Uzbekistan (the UP Kulbulakian industry and the Mesolithic Tutkaul). The typical geometric triangular microliths of Altappeh and the pressure technique has not been reported from other Mesolithic sites near it in Mazandaran. In terms of chronology, the old absolute chronologies by McBurney have to be revised or redone in order to clarify the development of site’s technological and typological features based on the periodization of the settlement stages in the cave and its relationship with the surrounding industries. التپه یا (علی‌تپه به معنای تپه درختان ال) یکی از چهار غار اصلی کاوش‌شده در حاشیه جنوب شرق دریای کاسپی است (سه غار دیگر شامل هوتو، کمربند و کمیشان). این مکان، در شرق بهشهر، در 1963 و 1964 توسط چارلز مک‌برنی کاوش شد و بخشی از مواد حاصل از کاوش به موزه باستان‌شناسی و قوم‌شناسی کمبریج و بخشی به موزه بریتانیا و بخشی نیز به موزه ایران باستان در تهران تحویل داده شد. دست‌افزارهای سنگی التپه در موزه ملی ایران شامل 19139 عدد می‌شوند و بر مبنای مطالعه گونه‌شناسانه، فناورانه و آماری این مجموعه به نظر می‌رسد این مجموعه نشانگر مرحله قدیمی‌تری در میان‌سنگی کاسپی (در مقایسه با غارهای کمربند، هوتو و کمیشان) است که ویژگی آن استفاده از ماده خام مرغوب محلی، تولید ریزتیغه‌ها از سنگ مادرهای منشوری، شروع استفاده از تکنیک فشاری در تولید ریزتیغه‌ها و همچنین تداوم تولید ابزارهای تراشه (کنگره‌دار-دندانه‌دارها، خراشنده‌ها) و فراوانی کولدارهاست. ویژگی‌های فناوری و گونه‌شناسی این مجموعه (شامل کمبود ریزتیغه‌های تابدار، تعدادکم سنگ مادرهای زورقی، فراوانی کولدارها، شروع تولید ریزابزارهای هندسی به شکل مثلثی‌های کولدار-قطع‌شده) بیش از همه با پارینه‌سنگی جدید و میان‌سنگی غرب آسیای مرکزی مرتبط است که در صنایع به دست آمده از محوطه‌های ازبکستان (صنایع پارینه‌سنگی جدید کول بولاکی و صنایع میان‌سنگی توتکال) منعکس شده است. نمونه ریزابزارهای هندسی مثلثی التپه و تکنیک فشاری در محوطه‌های نزدیک به آن در مازندران گزارش نشده است که باعث می‌شود این محوطه جایگاه متمایزی در صنایع میان‌سنگی کاسپی داشته باشد.به لحاظ گاهنگاری محوطه التپه نیاز به بازبینی گاهنگاری مطلق دارد تا فهم ویژگی‌های فناورانه و گونه‌شناسانه آن بر اساس دوره‌بندی مراحل استقرار در غار و ارتباط آن با صنایع پیرامون واضح‌تر شود.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734272_53283dc2d6694e24a0ac5b3d7a9b3945.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Reassessing the Lithic Industries of Ganj Dareh: A Typo-Technological Analysis of the National Museum of Iran Collection بازنگری مصنوعات سنگی تپه گنج‌دره: گونه‌شناسی و فناوری مجموعه موزۀ ملی ایران 734275 10.22034/jinm.2026.734275 FA زهرا قربعلی گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حمیدرضا ولی‌پور گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2025 06 07 The lithic assemblage from Ganj Dareh, a site located in Kermanshah, is currently housed in the National Museum of Iran. Despite its considerable significance, it has received comparatively limited scholarly attention relative to other contemporary assemblages from the central Zagros region. The present study seeks to reassess this lithic collection through a typo-technological approach. Furthermore, it aims to provide new insights into the collection, the Neolithic traditions of the central Zagros, and the evolution of lithic production from the Pre-Pottery Neolithic to later phases. The collection comprises 4,865 pieces, all made from chert. The diagnostic tools identified include sickle blades, borers, backed bladelets, and various types of scrapers, including end, round, and side scrapers. The core types—conical, semi-conical and bullet-shaped—demonstrate the use of pressure techniques in lithic production. Analyzing this collection and comparing it with contemporary lithic assemblages from the central Zagros region confirms its assignment to the early M’lefatian industry. مجموعه دست‌افزارهای سنگی تپه گنج‌دره کرمانشاه که در حال حاضر در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود، با وجود اهمیت چشمگیر، نسبت به دیگر مجموعه‌های هم‌زمان در زاگرس مرکزی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکرد گونه‌شناختی ـ فناوری به بازنگری این مجموعه پرداخته و در پی ارائه دیدگاه‌های تازه درباره این مجموعه، صنایع نوسنگی زاگرس مرکزی و روند تحول فناوری ابزارسازی از نوسنگی پیش‌ازسفال تا فازهای متأخرتر است. این مجموعه شامل 4865 قطعه است که همگی از چرت محلی تهیه شده‌اند. ابزارهای شاخص شناسایی‌شده شامل تیغه‌های داس، سوراخ‌کننده‌های ساخته‌شده روی ریزتیغه‌های شکسته، ریزتیغه‌های کول‌دار، خراشنده‌های انتهایی، جانبی و مدور است. انواع سنگ مادرهای مخروطی، نیمه مخروطی و فشنگی نیز نشان‌دهنده کاربرد تکنیک فشار در کنار تکنیک ضربه است. مطالعه این مجموعه و مقایسه ویژگی‌های آن با مجموعه‌های هم‌زمان در منطقه زاگرس مرکزی، شواهدی از حضور صنعت ملفاتی اولیه در این محوطه را نشان می‌دهد.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734275_99a1c5aa27ae6421da14d413a96de0f9.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Techno-Typological analysis of the Chipped Stone Industry of the Late Neolithic-Early Chalcolithic site of Shahran, Sefidroud Valley, SW Caspian Sea تجزیه و تحلیل فنی- گونه‌شناسی صنایع سنگی محوطه نوسنگی جدید-مس‌و‌سنگی قدیم شهران، دره سفیدرود، جنوب غربی دریای مازندران 734276 10.22034/jinm.2025.1971747.1066 FA سجاد سمیعی دانشگاه آنکارا، ترکیه 0009-0004-8598-819X شهرام رامین کارشناس باستان شناس، اداره کل میراث فرهنگی گیلان مرتضی رحمتی پژوهشگر آزاد Journal Article 2022 10 31 Our knowledge of the lithic industries from the Village Period (Neolithic-Chalcolithic) in the southern Caspian Sea region is primarily derived from excavated sites in the Mazandaran Province. At the same time, Gilan Province remains largely unexplored in this regard. During a rescue excavation in the winter of 2018 at the Shahran site in the Sefidrud Valley, alongside Iron Age burials, evidence of a Late Neolithic-Transitional Chalcolithic occupation was discovered. An assemblage of chipped stone artifacts, along with other finds such as pottery sherds and animal bones, provides clear evidence of the subsistence strategies among local population during the transition from the Neolithic to the Chalcolithic period in the region. aaaaThe presence of a small number of bladelets, produced using the pressure technique, indicates that the inhabitants of the Shahran site were familiar with this technique. However, the examination of the cores and flakes reveals that the direct and indirect percussion techniques were primarily employed for the on-site production of lithic artifacts. The existence of small cores, whose raw material source was river pebbles and cobbles, further indicates local production of lithic artifcats. The stone tool industry of the Shahran was based on flake production, with the cores being used predominantly to produce flakes for the manufacture of geometric tools, particularly lunates. aaaaSimultaneously, utilized pieces were frequently subjected to reuse. The presence of gloss on tool cutting edges, produced by continuous contact with plant silica, indicates their use in composite sickles for reaping cereals. It appears that the Shahran was a temporary camp dating to the late Neolithic and the beginning of the Chalcolithic, whose inhabitants seasonally occupied the site to exploit agricultural products and to graze their livestock. The study of the stone tool assemblage corroborates this interpretation. اطلاعات ما از صنایع سنگی دوره روستانشینی (نوسنگی-مس سنگی) جنوب دریای کاسپی عمدتا حاصل کاوش‌های انجام شده در مکان‌های این دوره در استان مازندران است و استان گیلان از این لحاظ ناشناخته است. در زمستان سال 1397 و حین کاوش نجات‌بخشی محوطه شهران در دره سفید رود، علاوه بر تدفین‌های عصر آهن، شواهدی از یک استقرار نوسنگی جدید-مس سنگی قدیم کشف شد. مجموعه‌ای از دست‌ساخته‌های سنگی در کنار سایر بقایا، مانند قطعات سفال و استخوان جانوران می‌تواند معیشت مردمان دوران گذار از نوسنگی به مس‌وسنگی را در منطقه به وضوح نشان دهد. وجود تعداد کمی ریزتیغه که به شیوه فشاری تولید شدند، بر این دلالت دارد که ساکنین محوطه شهران به تکنیک‌های تولید ریزتیغه آشنایی داشتند. با این وجود آنچه در بررسی سنگ‌مادرها و تراشه‌ها مشخص است، بهره‌گیری از تکنیک ضربه مستقیم و غیر مستقیم در تولید قطعات در محل می‌باشد. وجود سنگ مادرهای کوچک که منبع ماده خام آن از قلوه سنگ‌های رودخانه‌ای بوده نشان‌دهنده تولید قطعات در محل است. صنعت ساخت دست افزارهای سنگی محوطه باستانی شهران مبتنی بر تولید تراشه بوده و از سنگ‌مادرها بیشتر برای تولید تراشه به منظور ساخت هندسی و به ویژه هلالی استفاده شده است. در عین حال، قطعات استفاده شده به وفور مورد استفاده مجدد قرار گرفته‌‌اند. از وجود جلا که بر اثر استفاده مکرر جهت درو گیاهان، روی لبه برنده ابزارها به وجود آمده، می‌توان تشخیص داد که از آن‌ها برای تولید داس ترکیبی به منظور درو غلات استفاده شده است. به نظر می‌رسد محوطه شهران اردوگاهی موقت مربوط به اواخر دوره نوسنگی و آغاز عصر مس‌وسنگ بوده که ساکنان آن جهت بهره برداری از محصولات کشاورزی و چرای دام‌هایشان مدتی را در آنجا سپری می‌کردند. مطالعه دست‌افزارهای سنگی نیز این مسئله را تایید می‌کند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734276_6ba33b6a94486259a6a20d3de429c7e6.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Analysis of J Ware from the Mahidasht Project in the National Museum of Iran بررسی و مطالعه‌ی سفال‌های موسوم به گونه «جَی» پروژه ماهیدشت در موزه ملی ایران 734280 10.22034/jinm.2023.2004475.1073 FA سیروان محمدی قصریان بنیاد ایران شناسی، شعبه کردستان ام البنین غفوری مسئول بخش سفال، موزه ملی ایران مرتضی زمانی دادنه دانش آموخته دکترا، گروه باستان شناسی دانشگاه تهران Journal Article 2023 06 10 In the west of the central Zagros prehistoric cultural sequence, the chalcolithic period started with the so-called J ware period. This name became familiar in the archaeology of western Iran from an archaeological survey of the Mahidasht area in 1975-78 directed by L. Levine. J ware is characterized by well fired slipped and painted ceramic influenced by Halaf ceramic culture from northern Mesopotamia. The J ware was reported from more than 60 archaeological sites in the Mahidasht region. However, what we know about this ceramic style is confined to a few white and black pictures of J ceramics, plus some general information about the ceramic published in 1975 by the Mahidasht expedition. Obviously such information to study such an important cultural period is not enough and more study is needed in this regard. Therefore, many questions concerning the naming of J pottery, the chronology of this ceramic, pottery technique, slips, paintings, temper and more remain unanswered. Therefore, in order to answer this questions and give a clearer picture from the early Chalcolithic period pottery style, with the permit of the Director of the Mahidasht Project and the Director of the National Museum of Iran, the J ware of the Mahidasht project, stored in the National Museum of Iran, was surveyed and analyzed completely after a few decades. The J ware of the Mahidasht project is documented by authors completely. In this study we took pictures, made line drawings, and described all the shreds in terms of temper, paintings, slip, paintings and more. The main goal of the present paper is to describe and explain the early Chalcolithic period culture of west central Zagros after such a long time since 1975. The result of this study is a clearer and more complete picture of J ware culture. The current study can be considered as the most complete source for the early Chalcolithic period of the Mahidasht region. Our preliminary analysis shows that the J ware is an eastern variant of the late Halaf culture in the central Zagros in western Iran. از جمله سنت‌های سفالی مراحل ابتدایی دوره مس و سنگ در مناطق غرب زاگرس مرکزی مانند دشت ماهیدشت، گونه‌ موسوم به سفال نوع «جی» است. این نام برای نخستین‌بار پس از بررسی و کاوش‌های هیئت پروژه ماهیدشت در مناطق غرب زاگرس مرکزی به سرپرستی لوئیس لوین در فاصله سال‌های 1975 تا 1978 میلادی وارد ادبیات باستان‌شناسی غرب ایران شد. سفال‌های نوع جی گونه‌ای از سفال منقوش، منسجم و خوش‌ساخت متاثر از فرهنگ حلف است که از سطح بیش از 60 محوطه در ماهیدشت گردآوری شده است. تمامی آنچه که از این نوع سفال در ماهیدشت می‌شناسیم محدود به یکی دو لوحه سیاه و سفید است که در مطالعات ناتمام پروژه ماهیدشت به سرپرستی لوین در حدود 40 سال پیش منتشر شده است. اطلاعات منتشر شده در این زمینه به هیچ‌وجه برای شناخت این فرهنگ سفالی کافی نیست و هنوز پرسش‌های زیادی درباره این فرهنگ سفالی اعم از وجه تسمیه، گاهنگاری، فرم ظروف، نوع نقش و تزیینات، نوع خمیره، پوشش، ارتباط آن با فرهنگ حلف و .... وجود دارد که نیاز به بازبینی و مطالعه جدی دارند. از جمله پرسش‌های اساسی در ارتباط با سفال نوع جی این است که این گونه یک نوع سنت بومی محلی زاگرس مرکزی است یا تحت‌تاثیر فرهنگ‌های مناطق مجاور شکل گرفته است؟ در نتیجه به منظور پاسخگویی به پرسش‌های ذکر شده و ارائه شکلی روشن از سنت‌های سفالی آغاز دوره مس‌و‌سنگ غرب زاگرس مرکزی، سفال‌های نوع جی پروژه ماهیدشت که هم اکنون در موزه ملی ایران نگهداری می‌شوند مورد بازبینی و مطالعه مجدد قرار گرفتند. پژوهش حاضر از نوع پژوهش‌های بنیادین است که با رویکردی توصیفی سعی در مطالعه و معرفی همه جانبه سفال‌های دوره مس‌وسنگ قدیم پروژه ماهیدشت پس از گذشت حدود نیم قرن را دارد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که سنت سفال نوع جی شاخه شرقی فرهنگ حلف (اواخر حلف) در بلندی‌های غرب زاگرس مرکزی در غرب ایران است.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734280_1f15cecd8ae7c27779966a5ff2c18d3a.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Typology of Stamp Seals from Tepe Hissar, Damghan گونه شناسی مهرهای مسطح تپه حصار دامغان 734282 10.22034/jinm.2025.2053681.1101 FA روح الله یوسفی گروه باستان شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین-پیشوا، ایران 0000-0002-0703-4153 پریسا نکویی دانش آموخته دکتری پیش از تاریخ دانشگاه تهران Journal Article 2025 02 17 Among the most prominent features of the Chalcolithic period is the production and use of stamp seals. Seals are significant finds in archaeological studies and excavations, possessing importance beyond their structural, physical, and typological characteristics. Their origin, use, artistic, and cultural values are crucial; they are considered authentic documents in the historical and cultural reconstruction of prehistoric societies. As a primary tool of administrative management, seals are a hallmark of complex prehistoric societies, evidencing the oversight of social groups over political, social, and economic affairs. Among the artifacts discovered during the excavations of Tepe Hissar, excavated in the 1930s under the direction of Erich Schmidt, a significant number of stamp seals dating back to the Chalcolithic period were found. The stamp seals of Tepe Hissar are important findings from this site and are studied with the aim of introducing, interpreting, and analyzing the stylistic features of their designs, and comparing them with the designs of seals obtained from other contemporary settlements. This is to investigate the roots of social and economic developments in Tepe Hissar and its intra-regional and extra-regional connections with other communities. In this regard, the background of cultural developments in the fourth millennium BC, with an emphasis on administrative management techniques in north-central Iran, is first examined, and then the seals from the Tepe Hissar excavations are introduced and interpreted. The motifs of the Tepe Hissar seals have the greatest similarity to the style of seals known at Tepe Sialk in the fourth millennium BC. They also have similarities with the seals of Susa in southwestern Iran and Mesopotamia, likely due to the rich metal ore deposits on the edge of the central desert of Iran and the transfer of these resources and goods produced in the workshops of ancient sites in north-central Iran, including Tepe Hissar, to southwestern Iran and southern and northern Mesopotamia. The existence of close cultural ties and the similarity of cultural remains among the communities living in north-central Iran and the trade network with southwestern Iran and Mesopotamia are evidence of societies with a stratified structure on the verge of entering the urbanization period. Consequently, they possessed social and political mechanisms and complexities, which are observed on the seals. چکیده از شاخص‌ترین ویژگی‌های دوره مس و سنگ، ساخت و استفاده از مهرهای مسطح یا استامپی است. مهرها از جمله یافته‌های شاخص در بررسی و کاوش‌های باستان شناسی هستند که علاوه بر ویژگی‌های ساختاری، ظاهری و گونه‌شناسی و نیز از لحاظ پیدایش، کاربرد، ارزش‌های هنری و فرهنگی دارای اهمیت بوده، بطوری که از آن‌ها به عنوان مدارکی اصیل در بازسازی تاریخی، فرهنگی جوامع پیش از تاریخ یاد می‌کنند. مهرها به عنوان یکی از کارابزارهای اصلی فن مدیریت اداری و یکی از ویژگی‌های جوامع انسانی پیش از تاریخ با ساختار پیچیده هستند، که گواه نظارت گروهی از افراد جامعه بر امور سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است. در میان آثار بدست آمده از کاوش‌های تپه حصار دامغان که در دهه 30 میلادی به سرپرستی اریش اشمیت صورت پذیرفت، تعداد قابل توجهی مهر مسطح مربوط به دوره مس و سنگ یافت شد. مهرهای مسطح تپه حصار، از جمله یافته‌های مهم این محوطه هستند که با هدف معرفی، تفسیر و تحلیل سبک‌شناختی نقوش مهرها و مقایسه آن‌ها با نقوش مهرهای بدست آمده از دیگر استقرارهای هم‌افق، به منظور بررسی ریشه‌های تحولات اجتماعی و اقتصادی تپه حصار و ارتباطات درون منطقه‌ای و برون منطقه‌ای این محوطه با دیگر محوطه‌ها مورد مطالعه قرار می‌گیرند. در این راستا، ابتدا پیشینه تحولات فرهنگی هزاره چهارم ق.م با تأکید بر فن مدیریت اداری در منطقه شمال مرکزی ایران بررسی شده و سپس مهرهای مربوط از کاوش‌های تپه حصار معرفی و تفسیر شده‌اند. درنتیجه مشخص گردید که نقش مهرهای تپه حصار بیشترین شباهت‌ را با سبک مهرهای شناخته شده در تپه سیلک در هزاره چهارم ق.م دارد و از طرفی شباهت‌هایی نیز با مهرهای شوش در جنوب غرب ایران و بین النهرین دارد که به احتمال به سبب وجود معادن غنی کانسارهای فلزات در حاشیه کویر مرکزی ایران و نیز انتقال این منابع و کالاهای تولید شده در کارگاه‌های صنعتی محوطه‌های باستانی شمال مرکزی ایران از جمله تپه حصار به جنوب غرب ایران و جنوب و شمال بین النهرین بوده است. وجود ارتباط نزدیک فرهنگی و همانندی بقایای فرهنگی در میان جوامع ساکن در شمال مرکزی ایران و شبکه ارتباط تجاری با منطقه جنوب غرب ایران و بین النهرین، گواه جوامعی با ساختار طبقاتی است که در آستانه ورود به دوره شهرنشینی بوده و درنتیجه دارای سازوکارهای و پیچیدگی‌های اجتماعی و سیاسی است که نمود آن بر روی مهرها مشاهده شده است.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734282_2c94650a1075974c6fa1ce6d0f436b18.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 01 21 The Chalcolithic and Bronze Age Periods in the Khorramabad Valley: A Reassessment of the Pottery Assemblages from Judith Berman's Survey and Frank Hole's Soundings دوره مس سنگی و مفرغ در دره خرم‌آباد: بازخوانی مجموعه های سفال بررسی جودیت برمن و گمانه زنی فرانک هُل 734499 10.22034/jinm.2026.2084695.1113 FA سامان مصطفی پور دانشجوی مقطع دکتری، دانشگاه تهران عطا حسن‌پور اداره کل میراث فرهنگی استان لرستان Journal Article 2026 02 05 Thanks to its favorable environment and strategic location, the Khorramabad Valley supported continuous human settlement from prehistory through the Islamic era. This long-term occupational sequence offers a valuable opportunity to examine the transition between successive cultural horizons. Yet, despite considerable archaeological interest in the valley, published data remain heavily concentrated in the Palaeolithic period, leaving significant gaps in the record for later eras. Situated between the distinct cultural spheres of the Khuzestan lowlands and the Central Plateau, the valley likely served as an important prehistoric corridor for trade and cultural interaction. However, key datasets from this region remain unpublished—most notably, Judith Berman’s 1979 survey and the ceramic assemblage from Frank Hole’s 1960s excavations at Ghamari Cave. Berman’s survey identified occupational evidence from the Palaeolithic through the late Islamic periods, including 15 sites dating between the Palaeolithic and the Bronze Age. Similarly, Hole’s excavations at Ghamari Cave yielded materials that bridge the late Chalcolithic and Bronze Age, with the Gelal (Khorram) River apparently serving as the primary catalyst for settlement in this area. This article introduces these prehistoric sites by synthesizing previously unpublished materials from Berman’s survey and Hole’s excavations. دره‌ی خرم‌آباد، از گذشته های دور تاکنون با توجه به دارا بودن شاخصه‌های محیطی مطلوب و موقعیت مکانی ممتاز خود، از ظرفیت بالقوها‌ی برای پذیرش گروههای انسانی برخوردار بوده است. این ویژگی، آن را به عرصه‌ای ارزشمند برای پژوهش‌های تطبیقی و مطالعات تحول الگوی استقرار در بستر زمان تبدیل کرده است. تا به امروز مطالعات گسترده‌ای در ارتباط با خرم‌آباد انجام شده، اما به جز دوران پارینه سنگی اطلاعات بسیار محدودی از دیگر دوره‌های فرهنگی این محدوده منتشر شده است. بی‌تردید، تبیین و روشنگری قابلیت‌های سکونت‌پذیری و الگوهای استقرار در پهنه‌های متفاوت جغرافیایی-فرهنگی و ارائه‌ی این داده‌ها به جامعه‌ی علمی، نقشی کلیدی در تکمیل نقشه باستان‌شناسی این منطقه ایفا می‌کند. دره خرم‌آباد در حد فاصل منطقه پست خوزستان و فلات مرکزی واقع شده است که در دوران پیش از تاریخ حوزهای فرهنگی مجزایی به شمار میرفته اند. این موقعیت جغرافیایی می توانسته زمینه ای برای ارتباط فرهنگی و تجاری این منطقه با مناطق ذکر شده باشد. بررسی جودیت برمن در اواخر 1357 و گمانه زنی سال1344 فرانک هُل و کنت فلنری در غار قمری از جمله پژوهشهای میدانی است که اطلاعات آنها هیچگاه منتشر نشده است. طی بررسی برمن آثار و بقایایی از دوران پارینه سنگی تا دوران متاخر اسلامی شناسایی شد که در میان آنها، 23 محوطه مربوط به دوران پیش از تاریخ (از دوران پارینه سنگی تا دوره مفرغ) است. همچنین سفال های بدست آمده از غار قمری از اواخر دوره مس و سنگ جدید تا دوره مفرغ را در بر می‌گیرد. نگارندگان در این مقاله در پی معرفی محوطه‌های پیش‌ازتاریخ دره خرم‌آباد بر اساس بررسی برمن و گمانه زنی هُل و فلنری در غار قمری هستند. بررسی ها نشان داده که رودخانه گه‌لال(خرم‌رود) در دره خرم‌آباد اصلی‌ترین نقش را در شکل‌گیری این استقرارهای پیش از تاریخی دارد.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734499_ecbe72b1b3b64bf388552a53a58e6167.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Rock Art of Tang-e Darband Zhiwar, the Hawraman/Uramanat World Heritage Site, Kurdistan مطالعه و تحلیل نقوش صخره‌ای تنگ دربند ژیوار، منطقه میراث جهانی هورامان، کردستان 734286 10.22034/jinm.2026.2077501.1109 FA طاهر قسیمی دانشجوی دکتری باستان شناسی، دانشگاه مازندران 0009-0007-8478-8251 آکام قسیمی کارشناس مهندسی معماری محمدرضا قدری دانش‌آموخته دکترای زمین‌ریخت‌شناسی، دانشگاه تبریز Journal Article 2025 11 14 This paper presents the results of the study and analysis of the rock art of Tang-e Darband Zhiwar in the Hawraman/Uramanat World Heritage Site, Kurdistan province, located in the western Zagros. The Zhiwar rock art, situated within a karstic gorge, was first identified in 2015 and subsequently documented systematically in 2017. The motifs at this site can be classified into three main groups: anthropomorphic (including hunters armed with bows, arrows, and spears), zoomorphic (including wild goats, sheeps, horses, feline, and wolves), and symbolic/geometric (such as circles and spiral lines). Based on evidence including stylistic diversity, execution techniques, and varying patina layers, it can be argued that these motifs were created during different time periods and by different human groups. A relative chronology based on the style and execution technique of the motifs suggests three main periods for Zhiwar: The first period, likely belonging to the Bronze Age, is characterized by dense and skillful depictions of wild goats and archer hunters on the higher sections of the cliff wall. The second period, associated with the Iron Age, sees the appearance of motifs such as horse riders and various animal species executed with an indirect pecking technique. The later period, related to the historical and Islamic eras, consists of simplified and imitative motifs made using a direct percussion technique. The central theme of these panels is hunting, with the wild goat motif being exceptionally prevalent and symbolically significant, indicating the pivotal role of this animal in the subsistence and beliefs of the people of that era. The presence of specific motifs like the horse, the trident spear (a potential symbol from neighboring Iron Age and historical cultures), and ropes, reflects cultural interactions and technological developments throughout different periods. These petroglyphs likely served functions such as territorial marking, recording migration routes, transmitting environmental knowledge, and possibly even for performing specific rituals. این مقاله نتایج حاصل از مطالعه و تحلیل هنر صخره‌ای تنگ دربند ژیوار در محوطه میراث جهانی هورامان/اورامانات، استان کردستان، واقع در زاگرس غربی را ارائه می‌دهد. هنر صخره‌ای ژیوار که درون دره‌ای کارستی قرار گرفته، نخستین بار در سال ۱۳۹۴ شناسایی و سپس در سال ۱۳۹۶ به‌طور نظام‌مند مستندنگاری شد. نقوش این محوطه در سه گروه اصلی طبقه‌بندی می‌شوند: انسان‌ریخت (شامل شکارگران مسلح به کمان، تیر و نیزه)، جانورریخت (شامل بز کوهی، گوسفند، اسب، گربه‌سان و گرگ) و نمادین/هندسی (مانند دایره‌ها و خطوط مارپیچ). بر پایه شواهدی از جمله تنوع سبکی، فنون اجرا و لایه‌های متفاوت پتینه، می‌توان استدلال کرد که این نقوش در بازه‌های زمانی مختلف و توسط گروه‌های انسانی مختلف خلق شده‌اند. گاهنگاری نسبی مبتنی بر سبک و تکنیک اجرای نقوش، سه دوره اصلی را برای ژیوار پیشنهاد می‌دهد: دوره نخست که احتمالاً به عصر مفرغ تعلق دارد، با ترسیم‌ متراکم و ماهرانه نقوش بز کوهی و شکارچیان کمان‌دار در بخش‌های مرتفع دیواره صخره مشخص می‌شود. دوره دوم که به عصر آهن مرتبط است، شاهد ظهور نقوشی مانند سوارکاران اسب‌سوار و گونه‌های جانوری متنوعی است که با تکنیک کوبشی غیرمستقیم اجرا شده‌اند. دوره متأخر مربوط به اعصار تاریخی و اسلامی، شامل نقوش ساده‌سازی شده و تقلیدی است که با تکنیک ضربه مستقیم ایجاد شده‌اند. مضمون محوری این نگاره‌ها صحنه‌های شکار است و نقش بز کوهی بطور مکرر و با اهمیتی نمادین ظاهر می‌شود که حاکی از نقش محوری این حیوان در معیشت و باورهای مردمان آن عصر است. وجود نقوش خاصی همچون اسب، نیزه سه‌شاخ (نمادی احتمالی از فرهنگ‌های همجوار عصر آهن و دوران تاریخی) و ریسمان‌، بازتابی از تعاملات فرهنگی و تحولات فناورانه در ادوار مختلف است. به نظر می‌رسد این سنگ‌نگاره‌ها کارکردهایی نظیر علامت‌گذاری قلمرو، ثبت مسیرهای کوچ، انتقال دانش محیطی و احتمالاً برگزاری آیین‌های خاص را ایفا می‌کرده‌اند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734286_83d3ed71c8fc6932715002842f92407b.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Shahdad Standard, Visual Documentation and Photogrammetric 3D Modeling of a Museum Artifact پرچم شهداد، مستندسازی تصویری و مُدل سازی سه بُعدی یک اثر موزه ای به روش تصویرسنجی 734298 10.22034/jinm.2024.2023409.1085 FA رامین یشمی دکترای باستان شناسی پیش از تاریخ، پژوهشگر وابسته موزه ملی ایران 0000-0003-2315-2595 سارا فریدونی دانشجوی دکترای دوران تاریخی، گروه باستان شناسی، دانشگاه تهران لقمان احمدزاده شوهانی پایگاه میراث جهانی شوش Journal Article 2024 02 20 The “Shahdad Standard”, unearthed during archaeological excavations in the ancient necropolis of Shahdad in northern Kerman, Iran, stands as a captivating testament to the rich history and cultural heritage of southwest Asia and Iran. This unique object has piqued the interest of archaeologists and art historians since its discovery. Recognizing the need for complementary comprehensive documentation, the National Museum of Iran prioritized the Shahdad Standard in its initial efforts to upgrade and digitize its collection. This paper delves into describing the meticulous process of visually recording and documenting the Shahdad Standard, followed by creating a precise 3D model of the object. Then, it presents the initial findings of this endeavour, offering detailed descriptions of the scene depicted on the Shahdad Standard and its current condition. «پرچم شهداد» در تاریخ فرهنگ و صنعت دنیای کهن، به ویژه جنوب غربی آسیا و ایران، اثری بی همتا است. این شیء فلزی جالب توجه، از زمان پیدا شدن در کاوشهای باستان شناختی محوطۀ باستانی شهداد در کرمان تاکنون، مورد توجه پژوهشگران باستان شناسی و تاریخ هنر بوده است. کاستیهای مستندسازی پرچم شهداد، موزۀ ملی ایران را بر آن داشت که در نخستین گامهای برنامۀ به روزرسانی و رقومی سازی ثبت وضبط گنجینۀ خود، این اثر را مورد توجه قرار دهد. پژوهش پیش رو، به توصیف فرآیند ثبت وضبط تصویری، مستندسازی و مُدل سازی سه بُعدی پرچم شهداد و معرفی نتایج اولیۀ این فرآیند می پردازد؛ سپس به طور جزئی نگر و دقیق، توصیف نقش ونگار و وضعیت آن را مد نظر قرار می دهد.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734298_c1713f539e5d9da0963dc3597a887baa.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Identification and Ethology of Animals in Dur Untash: A Study of Footprints Preserved on the Bricks of the Chogha Zanbil World Heritage Site شناسایی و رفتارشناسی جانوران در دوراونتاش: مطالعه ردپاهای برجای‌مانده بر خشت‌های محوطه جهانی چغازنبیل 734305 10.22034/jinm.2026.2080323.1111 FA محمدرضا رکنی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پژوهشکده باستان شناسی Journal Article 2025 12 08 <span lang="EN-GB" style="font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-GB; mso-bidi-language: FA;">The historical site of Chogha Zanbil is well-known worldwide, and better understanding this historical site will help researchers and experts to reach the questions facing archaeology and history. The abundance and diversity of material culture in this site have always been surprising. Some of them are the most special archaeological works. One of this class of works is related to historical footprints left from the period of the establishment of the city of Dur Untash. Footprints are interesting in both human and animal species. For this reason, they were addressed in a research related to the “Cultural Heritage and Biodiversity” projects and with special goals in line with both the fields of animal behaviour and archaeology. In this program, an attempt was made to use animal behaviour studies in the historical site of Chogha Zanbil to examine part of the past environment and its characteristics during the establishment of the city. On the other hand, the cultural materials in this project revealed that historical traces have a special place in the culture and art of the Elamite civilization. محوطه تاریخی چغازنبیل، به‌عنوان اثری شاخص در میراث جهانی، کاملاً شناخته شده است. شناخت عمیق‌تر این عرصه باستانی، می‌تواند گامی مؤثر در پاسخ به پرسش‌های پیش‌روی باستان‌شناسی و تاریخ است.تنوع و فراوانی مواد فرهنگی در این محوطه همواره قابل توجه بوده و برخی از این آثار، در شمار نمونه‌های استثنایی در باستان‌شناسی به حساب می‌آیند. از جمله این آثار، ردپاهای تاریخی به جای مانده از دوره تأسیس شهر دوراونتاش است. این آثار چه در قالب ردپای انسانی و چه جانوری، از نظر تاریخی و مطالعاتی دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. بر همین اساس، در چارچوب طرح‌های پژوهشی مرتبط با «میراث فرهنگی و تنوع زیستی»، و با هدف پیوند دو حوزه رفتارشناسی جانوری و باستان‌شناسی، این ردپاها مورد مطالعه قرار گرفتند. در این پژوهش سعی بر آن بود تا با به‌کارگیری رهیافت‌های رفتارشناسی جانوری در بافت تاریخی چغازنبیل، بخشی از محیط زیست و ویژگی‌های اکولوژیکی دوره شکل‌گیری این شهر بازسازی شود. از سوی دیگر، یافته‌های فرهنگی این مطالعه نشان داد که ردپاهای تاریخی، جایگاهی نمادین و هنری در فرهنگ تمدن ایلام داشته‌اند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734305_7de18a63e48aa4167566bd728b7bfb9b.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 The Marv Dasht silver vessel and its meaning جام سیمین مرودشت و مفهوم آن 734306 10.22034/jinm.2024.2043337.1093 FA فرانسوا دسه دانشگاه لیِژ 0000-0003-1898-1663 Journal Article 2024 10 13 Discovered during an irregular excavation in 1966 and published by W. Hinz in 1969, the so-called Silver Vessel of Marv Dasht, with its late Proto-Iranian/Linear Elamite inscription (Linear Elamite Inscription no. 17/Q), remained undeciphered until recently. While the vessel was likely produced in Central Asia in the late 3rd millennium BCE, its inscription can be attributed to 21st century BCE southwestern Iran. Thanks to the recent decipherment of the late Proto-Iranian/Linear Elamite script, this 4,000-year-old Hatamtite/Elamite text, among others, can now be read. A preliminary translation is provided here. The text involves two previously unknown characters and was commissioned by Šůwar-Asu (Šowar-Asu or Šuwar-Asu), who gifted this vessel to Hůmšat (Homšat or Humšat), the Lady of Marapša(y)i (maybe a goddess), and placed it in the temple of Hiš(-)mani-r, possibly near Anzan. جام سیمین مرودشت در جریان یک حفاری غیر مجاز در سال 1345 خورشیدی کشف و جزئیات آن توسط والتر هینتس در سال 1348 خورشیدی منتشر شد. جام سیمین مرودشت و کتیبه آغاز-ایرانی جدید / عیلامی خطی حک شده بر روی آن تا چندی پیش رمزگشایی نشده بود. در حالی‏که این ظرف احتمالاً در اواخر هزاره سوم پیش ‏از میلاد در آسیای مرکزی ساخته شده، کتیبه آن را می‌توان به جنوب غربی ایران در سده 21 پیش ‏از میلاد نسبت داد. به لطف رمزگشایی اخیر خط آغاز-ایرانی جدید / عیلامی خطی، اکنون می‌توان این کتیبه 4000 ساله‏ هَتَمتیایی / عیلامی زبان را، در کنار دیگر کتیبه‏ های نگاشته شده به این خط، خواند. خوانش اولیه آن در این‏جا ارائه شده است. این متن به دو شخصیت اشاره دارد که تاکنون ناشناخته بودند. این کتیبه توسط شوُوَر-اَسو (شُوَر-اَسو یا شووَر-اَسو) سفارش داده شده است. او این ظرف را به هوُمشَت (هومشَت یا هُمشَت؛ شاید یک الهه)، بانوی مَرَپشَی، هدیه داده و آن را در معبدِ هیش(-)مَنی-ر، احتمالاً نزدیک به اَنزَن، نهاده است.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734306_588c68720835f043067e4e0261e58c49.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Organization, pathology, preservation and restoration of the Parthian terracotta coffin burial of the National Museum of Iran: Hamedan Sang-e Shir Cemetery ساماندهی، آسیب‌شناسی، حفاظت و مرمت تدفین تابوت سفالی اشکانی موزه ملی ایران: گورستان سنگ‌ شیر همدان 734308 10.22034/jinm.2025.2045941.1094 FA مبینا سادات قریشی دانشگاه تهران، گروه باستان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی رضا مجیدی نجف‌آبادی موزه مقدم الهام فرنام دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات جبرئیل نوکنده عضو هئیت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، رییس کل موزه ملی ایران مصطفی ده‌پهلوان دانشیار، گروه باستان شناسی، دانشگاه تهران. Journal Article 2024 11 16 An anthropoid ceramic coffin containing human skeletal remains was undocumented in the central repository of the National Museum of Iran, and no research had been conducted on it until now. The identity of this artifact was registered only with a few English letters on the inner wall of the coffin. The objective of this study was the organization, pathology assessment, and implementation of conservation and restoration measures for this coffin. This study elaborates on the conservation and restoration actions taken before and after the transfer of the artifact from the central repository to one of the rooms in the Ancient Iran Hall. Pathological examinations revealed that prior conservation and restoration efforts had been carried out on the skeleton and coffin, involving the use of unnecessary restorative materials. These materials, whose application was entirely unneeded, led to the concealment of the features of the ceramic coffin’s base. The results of the pathological assessment indicate that the primary damaging factors stemmed from unsuitable environmental and conservation conditions. These factors resulted in the physical and chemical degradation of the cortical and trabecular sections of the bones, particularly in the pelvic region and long bones. Additionally, cracks, micro-cracks, and fractures in the cortical bone sections, along with their disintegration, dispersion, and instability, were observed. Therefore, based on precise pathological assessments, this research aimed to implement conservation and restoration measures with meticulous accuracy. Furthermore, utilizing the knowledge of physical anthropology, the fractured and disordered bones and teeth were precisely restored and stabilized in their correct positions. یک تابوت سفالی انسان‌نما (آنتروپوئیدی) حاوی بقایای اسکلت انسانی، به صورت ناشناخته در مخزن مرکزی موزه ملی ایران نگهداری می‌شد که تاکنون هیچ پژوهشی بر روی آن صورت نگرفته بود. اطلاعات هویتی این اثر تنها با چند حرف انگلیسی در جدارۀ داخلی تابوت ثبت شده بود. هدف از این پژوهش، ساماندهی، آسیب‌شناسی، و انجام اقدامات حفاظتی و مرمتی برای این تابوت بود. در این مطالعه، اقدامات حفاظت و مرمت پیش و پس از انتقال اثر از مخزن مرکزی به یکی از اتاق‌های سالن ایران باستان به تفصیل شرح داده شده است. مطالعۀ تخریب‌ها نشان داد که پیش‌تر، اقدامات حفاظتی و مرمتی بر روی اسکلت و تابوت انجام شده و از مواد مرمتی غیرضروری استفاده شده بود. این مواد، که کاربردشان هیچ ضرورتی نداشت، منجر به پنهان شدن ویژگی‌های کف تابوت سفالی شده بودند. نتایج مطالعات آسیب‌شناسی حاکی از آن است که عمده عوامل آسیب‌رسان ناشی از شرایط نامناسب محیطی و حفاظتی بوده است. این عوامل به تخریب فیزیکی و شیمیایی بخش‌های کورتیکال و ترابکولار استخوان‌ها، به‌ویژه در ناحیه لگن و استخوان‌های بلند، انجامیده است. همچنین، ترک، ریزترک، و شکستگی در بخش کورتیکال استخوان‌ها، ریزش، پراکندگی و عدم ایستایی آن‌ها نیز مشاهده شد. بنابراین، در این پژوهش با توجه به بررسی‌های دقیق آسیب‌ها، تلاش شد تا اقدامات حفاظتی و مرمتی به شیوه‌ای دقیق انجام گیرد. علاوه بر این، با بهره‌گیری از دانش انسان‌شناسی جسمانی، استخوان‌ها و دندان‌های شکسته و آشفته نیز به طور دقیق مرمت و در جای صحیح خود تثبیت شدند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734308_62ad2ecbcc6653d40a31d8a9d0b7b91a.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 A New Administrative Seal Impression from the Mowūh Canton Administration, v the Sasanian Province of Abhar مُهری نویافته از اداره ناحیه‌ای مُووُه، استان ساسانیِ اَبهَر 734309 10.22034/jinm.2025.2078150.1110 FA پارسا قاسمی دانشگاه پاریس 1 پانتئون-سوربن، پاریس 0000-0003-0010-9615 Journal Article 2025 11 17 <span style="font-size: 11.0pt; mso-bidi-font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Garamond',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">In November 2025, several groups of objects, including two Sasanian clay bullae, were transferred from the Cultural Heritage, Tourism & Handicrafts Office of Tehran Province to the National Museum of Iran. Of the two bullae, one is administrative, while the other belongs to the personal category. This short paper examines the sole administrative bulla in the assemblage, which bears three seal impressions. The largest of these impressions is that of a cantonal administration of mowūh (the bureau of the mages) from the Sasanian province of Abhar, although the impression has been damaged due to erosion and breakage. Our preliminary study suggests that this seal belonged to the mowūh administration of the Grdatanz? / Grdytanz? canton within the province of Abhar. It represents the second identified toponym of a mowūh cantonal administration from the province of Abhar and, overall, constitutes the third identified administrative seal impression from this Sasanian province. The identification of yet another administrative seal from the Sasanian province of Abhar further strengthens the hypothesis that the administrative restructuring of this province occurred during the reign of Husraw I, around 540 CE, and that from that time the new name “Hamadān-kust-i-Abhar” was adopted as part of this reform. در آبان 1404، موزه ملی ایران، دو گِلمُهر و چندین یافته دیگر، از اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران دریافت کرد. از بین این گِلمُهر‌ها، یکی اداری، و دیگری از گونه خودی است. این نوشتار کوتاه، به بررسی تنها گِلمُهر اداری این مجموعه پرداخته،که دارای سه اثر مُهر است. بزرگ‌ترین این اثر مُهرها، اثر مُهر اداره مُووُه از استان ساسانی اَبهَر است که فرسایش و شکستگی زیادی دارد. برآیند خوانش آغازین ما نشان می‌دهد این اثرمُهر از آنِ اداره مُووُه از ناحیه گردیتانز؟/گرداتانز؟ از استان اَبهَر است که دومین مُهر اداره مُووُه از اَبهَر و سومین مُهر اداری شناسایی شده از این استان ساسانی است. شناسایی یک مُهر اداری دیگر از استان ساسانی اَبهَر، انگاره ساماندهی این استان در زمان خسرو یکم نزدیک به سال 540 میلادی و جایگزین کردن نام همدان-کوستِ-اَبهَر به‌جای آن را بیش از پیش پشتیبانی می‌کند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734309_82f006b3cb88cb2599c4fbadd45049da.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Signs of the Decline of the Abbasid Caliphate in the Dirham Coins of al-Muʿtamid ʿAlā Allāh Excavated from Susa (National Museum of Iran) نشانه‌های زوال خلافت عباسی در سکه‌های درهم المعتمد علی‌الله مکشوفه از کاوش شوش (موزه ملی ایران) 734310 10.22034/jinm.2025.2067762.1106 FA فرشته زکایی بخش مهر و سکه، موزه ملی ایران Journal Article 2025 08 03 The present study analyzes 173 silver dirhams struck during the reign of the Abbasid caliph al-Muʿtamid ʿalā Allāh (256–279 AH / 869–892 CE), discovered in the 1948 excavations at Susa and now preserved in the National Museum of Iran. These coins form part of the broader assemblage unearthed at Susa and reflect the turbulent atmosphere of al-Muʿtamid’s era—a period marked by the weakening of central authority, the growing influence of the military, the appointment of multiple heirs apparent, and the emergence of semi-independent dynasties. Through a detailed analysis of personal names, honorific titles, and mint locations—such as those of Jaʿfar, Yaʿqūb b. Layth al-Ṣaffār, al-Muwaffaq bi-llāh, al-Mufawwaḍ ilā-llāh, and ʿAlī b. Muḥammad (leader of the Zanj revolt)—this research seeks to reinterpret numismatic evidence as indicators of the Abbasid Caliphate’s decline. The findings not only supplement the classical excavation report of Susa but also contribute a new layer of ideological-political analysis to our understanding of Abbasid transformations in the third/ninth century. In other words, by focusing on the dirhams struck between 256 and 279 AH, this study provides a historically grounded analysis based on numismatic data. پژوهش حاضر به تحلیل 173 سکه درهم نقره ضرب‌شده در دوران خلافت معتمدعلی‌الله ( 279 – 256 هجری‌قمری 892-869 میلاد) می‌پردازد که در جریان کاوش‌های سال 1948 میلادی در شوش به دست آمده و هم‌اکنون در موزه ملی ایران نگهداری می‌شوند. این سکه‌ها بخشی از مجموعه بزرگ‌ سکه‌های یافت‌شده از کاوش شوش بوده و بازتابی از فضای پرآشوب روزگار معتمد به شمار می‌آیند؛ دوره‌ای که با ضعف قدرت مرکزی، افزایش نفوذ نظامیان، تعدد ولیعهدان و ظهور سلسله‌های نیمه‌مستقل همراه بود. در این پژوهش با تحلیل دقیق نام‌ها، القاب و محل‌های ضرب سکه‌ها ـ از جمله نام‌هایی چون جعفر، یعقوب لیث صفاری، الموفق بالله، المفوض إلی‌الله و علی بن محمد (صاحب‌الزنج)ـ تلاش شده تا نشانه‌های زوال خلافت مرکزی از خلال داده‌های سکه‌شناختی بازخوانی شود. یافته‌های این بررسی، ضمن تکمیل گزارش قدیمی کاوش شوش، لایه‌ای تازه از تحلیل ایدئولوژیک ـ سیاسی را به فهم تحولات خلافت عباسی در سده سوم هجری‌قمری می‌افزاید. به بیان دیگر، تمرکز بر سکه‌های ضرب‌شده میان سال‌های 256 تا 279 هجری‌قمری امکان انجام تحلیلی تاریخی مبتنی بر داده‌های سکه‌شناسی را فراهم کرده است.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734310_bee34cb0f37214d875544d1bda1afe5b.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 An Ilkhanid Stone Bust from Dash Kasan, Soltaniyeh سردیس سنگی مکشوفه ایلخانی از محوطه تاریخی داش کسن سلطانیه 734311 10.22034/jinm.2025.2049754.1095 FA هوشنگ ثبوتی عضو هیات علمی بازنشسته دانشگاه زنجان، زنجان Journal Article 2025 01 03 In this article, the author introduces a valuable stone bust discovered in 2010 during the organization of the Dash Kasan historical site near Soltaniyeh in Zanjan Province. The site of Dash Kasan served as a stone quarry during the Ilkhanid era, supplying the materials needed for the construction of Soltaniyeh, including its historic fortress. The discovered bust portrays a middle-aged woman with large eyes and a round, fleshy face. She is adorned with a forehead band and a hat. The stone artifact measures 52 cm in height and 45 cm in width. Citing reliable historical sources from the Ilkhanid period, such as the Jami' al-tawarikh, the author attributes the bust to "Bulghan Khatun Mu'azzama," one of the powerful and influential women of the Ilkhanid era. Bulghan Khatun Mu'azzama was the wife of four Ilkhanid rulers—Arghun Khan, Gaykhatu, Ghazan Khan, and Öljaitü—and played an active role in the political and social affairs of the Ilkhanate between 689 and 709 AH. She converted to Islam in 694 AH and, due to her considerable influence, acted as an intercessor on behalf of many wrongdoers. The significance of this discovery lies in the fact that it is the only surviving stone bust of a woman from the Ilkhanid period. As such, it provides researchers with valuable insight into the clothing, adornment, and social standing of influential women during this era. این مقاله، نویسندگان به معرفی سردیس سنگی ارزشمندی می‌پردازند که در جریان ساماندهی محوطه تاریخی داش‌کسن در نزدیکی سلطانیه (استان زنجان) در سال ۱۳۸۹ کشف شده است. محوطه داش‌کسن در دوران ایلخانی معدن سنگ بوده و سنگ‌های مورد نیاز برای ساخت‌وسازهای شهر سلطانیه، از جمله قلعه تاریخی، از این محل تأمین می‌شده است. سردیس مکشوفه متعلق به زنی میانسال با چشمان درشت، صورت گرد و پرگوشت است که با تزیینات پیشانی‌بند و کاله‌ای بر سر تصویر شده است. این اثر سنگی ۵۲ سانتیمتر ارتفاع و ۴۵ سانتیمتر عرض دارد. نویسندگان با استناد به منابع تاریخی معتبر دوره ایلخانی مانند جامع‌التواریخ، این سردیس را به "بلغان خاتون معظمه" نسبت می‌دهند که یکی از بانوان قدرتمند و بانفوذ عصر ایلخانی بوده است. بلغان خاتون معظمه همسر چهار ایلخان مغول (ارغون‌خان، گیتخاتو، غازان‌خان و الجایتو) بود و در فاصله سال‌های ۶۸۹ تا ۷۰۹ هجری قمری نقش فعالی در امور سیاسی و اجتماعی ایلخانان داشت. وی در سال ۶۹۴ به اسلام گروید و به دلیل نفوذ فراوانش، واسطه بخشایش بسیاری از خطاکاران بود. کشف این سردیس از این جهت حائز اهمیت است که تنها سردیس سنگی به‌جامانده از یک زن در دوران ایلخانی محسوب می‌شود و اطلاعات ارزشمندی درباره پوشش، آرایش و جایگاه اجتماعی زنان بانفوذ این دوره در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734311_048301bb5c9b44c695e00cc56d5ca094.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 When did Isfahan Become Nisf of the World An amendment to the hypothesis of Abbas Amanat اصفهان کی نصف جهان شد؟ اصلاحیه ای بر فرضیة عباس امانت 734314 10.22034/jinm.2024.2033652.1088 FA اشکان پوریان محقق آزاد 0000-0002-5030-0162 Journal Article 2024 06 24 Isfahan is one of the significant cultural centers of Iran before and after Islam. However, Safavid period’s architecture and its political and cultural influence on modern Iranian society have somehow led to limited studies on pre-Safavid Isfahan. An example of this imbalance can be seen in the expression “Isfahan, Nisf of the world,” which likely originated before the Safavid era but is now predominantly used to illustrate the grandeur of Safavid Isfahan. On the other hand, Abbas Amanat has put forth a hypothesis suggesting that the designation of Isfahan as the “half of the world” originates from this city being designated as the Prime Meridian in the Jalali calendar system. There is no concrete evidence to support this hypothesis, but, this paper, by juxtaposing historical and astronomical evidence, attempts to show that even if Isfahan was not formally designated as the Prim meridian in Malikshahi Zīj, nevertheless its meridian was the axis upon which the Jalali radix date was calculated. Thus, aside from its political centrality, this city has, to some extent, attained a cosmological significance for a limited period of time. اصفهان یکی از مراکز مهم فرهنگی ایران پیش و پس از اسلام است، با این‌حال، بقایای ساختمانی دوره صفوی و تاثیر سیاسی و فرهنگی آن سلسله بر جهان نوین ایرانی، باعث شده تا گذشته پیشاصفوی آن، تنها پانوشتی بر مطالعاتی باشد که در مورد دوره صفوی انجام شده است. مثالی از این عدم توزان را می‌توان در ضرب‌المثل «اصفهان، نصف جهان» مشاهده کرد؛ عبارتی که بر اساس بعضی قرائن احتمالا بیان آن پیش از دوره صفوی آغاز شده، اما امروزه عمدتا برای بیان عظمت اصفهان صفوی به کار می‌رود. عباس امانت فرضیه‌ای را بیان کرده که بر مبنای آن، تعیین اصفهان به‌عنوان نصف‌النهار مبدا در تقویم جلالی، منشا عبارت «اصفهان، نصف جهان است. مدرکی وجود ندارد که نشان دهد، اصفهان به‌عنوان نصف‌النهار مبدا تعیین شده باشد، اما این نوشته با کنارهم گذاشتن شواهد تاریخی و نجومی در دسترس تلاش می‌کند نشان دهد که حتی اگر این شهر به‌عنوان نصف‌النهار صفر در زیج ملک‌شاهی تعیین نشده باشد، نصف‌النهار/نیمروز اصفهان، محور نخستین تحویل سال در تاریخ جلالی برای سراسر قلمروی سلجوقی بوده است و بنابراین این شهر، جدا از مرکزیت سیاسی، به نوعی محوریت کیهانی، هر چند برای زمانی محدود، دست یافته است.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734314_10d39299180bd8ba02ad5684005cd929.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Semantic concepts of the motifs of the Fatah robe of Shah Abbas the Great, preserved in the National Museum of Iran مفاهیم معنایی نقوش جامه فتح شاه عباس بزرگ، محفوظ در موزه ملی ایران 720611 10.22034/jinm.2024.2006836.1074 FA مریم فدایی تهرانی دانشگاه الزهرا، تهران 0009-0006-0575-6730 Journal Article 2023 07 12 Jām’e Fath, Nad Ali's poetry robe or Ayat al-Kursi, is basically a kind of amulet and talisman, and it has been common among kings and generals to wear it since the Safavid period. This garment was worn under armor during wars, and it was believed that having it with you gives you supernatural powers and protects its owner from any calamities. Currently, a sample of the Safavid conquest robe is kept in the National Museum of Iran, which according to its figure belongs to Shah Abbas the Great in the 11th century AH. So far, there have been many studies about the introduction of Fatah robes, and this article tries, without addressing the aesthetic issues of the work, based on the thoughts of Islamic experts, the semantic concepts of the robe in terms of its transcendental and religious effects based on the power of letters, numbers, and divine words. Examine and explain the letter on this matter. The research method is descriptive and analytical, and the data is collected and analyzed qualitatively through library sources. This research aims to find out what the mystical and semantic components of Jām’e Fath motifs are, and which religious concept is expressed through the numbers, letters, and words used in the motifs of Jām’e Fath. The results demonstrate that the belief in the properties and knowledge of the secrets of letters and words can predict future events, and the attraction of letters and the discovery of their meanings had a serious impact on the supernatural powers, mostly used it to ward off evil and disasters. The producers of the Jām’e Fatah believed that the universe is made of letters, words, and numbers, and man can conquer the universe by understanding their secrets. The Safavid period is the onset of the Jām’e Fatah production, which is closely associated to Shiism. جامه فتح، جامه شعر نادعلی یا آیه الکرسی، در اصل نوعی جامه تعویذ و طلسم محسوب میشود و پوشیدن آن از دوره صفوی در میان شاهان و سرداران متداول بوده است. این جامه در طی جنگها زیر زره پوشیده میشد و عقیده داشتند همراه داشتن آن موجب برخورداری از نیروهای ماورایی شده و صاحب آن را از هرگونه بلایا حفظ میکند. در حال حاضر نمونه ای از جامه فتح دوره صفوی در موزه ملی ایران نگهداری میشود که بنا به رقم آن متعلق به شاه عباس بزرگ قرن 11 ه.ق است. تاکنون مطالعات متعددی درباره معرفی جامه های فتح صورت گرفته است و این مقاله درصدد است بدون پرداختن به مباحث زیبایی شناختی اثر، بر اساس تفکرات صاحب نظران اسلامی، مفاهیم معنایی جامه را به لحاظ تاثیرات ماورایی و اعتقادی آن مبنی برقدرت حروف، اعداد، کلمات الهی مکتوب بر این جامه بررسی و تشریح نماید. روش پژوهش از نوع توصیفی و تحلیلی و داده ها از راه منابع کتابخانه ایی گردآوری و تحلیل بصورت کیفی انجام میشود. سئوالات: مولفه های عرفانی و معنایی نقوش جامه فتح چیست؟ اعداد، حروف،کلمات بکاررفته در نقوش جامه فتح بیانگرکدام مفهوم اعتقادی است؟ نتایج نشان میدهد اعتقاد به خاصیت و دانش اسرارحروف و کلمات موجب پیش بینی حوادث آینده میشود و جاذبه حروف و کشف معانی آنها بر نیروهای کنترل کننده ماورا الطبیعه تاثیر جدی گذاشته و بیشتر برای دفع شر و بلایا از آن استفاده میکردند. از نظرسازندگانِ جامه فتح، عالم هستی از حروف و کلمات و اعداد ساخته شده اند و انسان میتواند با دریافت رموز آنها در عالم تصرف کند. دوره صفوی بانی ساخت جامه فتح است و با تشیع ارتباط نزدیکی دارد.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_720611_202359dac312ea9d601c7e7a0317f4ff.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Termeh shawl fabric and its uses پارچه شال ترمه و کاربرد آن 734315 10.22034/jinm.2025.2067808.1107 FA زهره روحفر کارشناس بازنشسته، بخش اسلامی، موزه ملی ایران Journal Article 2025 08 03 <span lang="EN-GB" style="font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-GB; mso-bidi-language: FA;">In Iranian culture, the tradition of expressing gratitude, respect, and honor through the offering of valuable gifts, especially from rulers and nobles, has a long-standing history. Among these gifts, textiles were one of the most symbolic and prestigious items. The study of Persian textile weaving, with an emphasis on the custom of gift-giving, requires attention to the structural, functional, and symbolic aspects of fabrics, based on historical, geographical, and travel accounts, as well as visual sources such as reliefs, paintings, and decorative objects. A distinguished example of this kind is the Termeh shawl, that reached its artistic peak since the Timurid to the late Qajar period, through the craftsmanship of Kerman’s skilled weavers. Beyond everyday use, Termeh fabrics were ceremonially presented by kings to nobles and ambassadors as symbols of honour and royal authority. Technically, Termeh shawls held special significance: they were woven from the fine undercoat wool of white Kerman goats, known for its silk-like lustre and rarity, making it a highly prized material. The weaving workshops were organized hierarchically with specialized divisions of labour, and the desert economy of the region played an important role in maintaining high production quality. The practice of presenting textiles as honorary gifts has long existed in Iran under various names and forms, such as Dastar, Negarjameh, Tiraz, and Zandaniejeh, each reflecting their distinct cultural value. Thus, throughout Iranian history, textiles functioned not only as used <span lang="EN-GB" style="font-family: 'Times New Roman',serif; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-GB; mso-bidi-language: FA;">fabric products, but also as potent symbols of cultural, spiritual, and political identity. در فرهنگ ایران، سنت اهدای هدایای نفیس برای ابراز احترام و سپاسگزاری، به‌ویژه از سوی حاکمان و نخبگان، سابقه‌ای طولانی دارد. در میان این هدایا، منسوجات از نمادین‌ترین و ممتازترین اقلام به شمار می‌آیند. مطالعه سنت بافندگی در ایران، با تأکید بر آیین هدیه‌دهی، مستلزم توجه به جنبه‌های ساختاری، کارکردی و نمادین پارچه‌ها بر پایة منابع تاریخی، جغرافیایی و سفرنامه‌ها و نیز شواهد تصویری همچون نقوش برجسته، نگاره‌ها و آثار تزیینی است. از جملة نمونه‌های برجسته در این زمینه، شال ترمه است که اوج شکوفایی هنری خود را از دوره تیموری تا اواخر قاجار، با تکیه بر مهارت بافندگان کرمانی تجربه کرد. ترمه، علاوه بر کارکردهای روزمره، در مقام پیشکش‌های رسمی از سوی پادشاهان به نخبگان و سفیران اهدا می‌شد و نمادی از شأن، منزلت و اقتدار سلطنتی به‌شمار می‌آمد. در بُعد فنی، شال‌های ترمه از نظر جنس و کیفیت بافت، جایگاهی ویژه داشتند؛ این شال‌ها عمدتاً از کرک بزهای سفید کرمانی با بافتی نرم و درخشان بافته می‌شدند که مادة اولیه‌ای کمیاب و گرانبها به شمار می‌رفت. کارگا‌ه‌های بافندگی ترمه، ساختاری سلسله‌مراتبی و تخصصی داشتند و تقسیم کار در آنها دقیق و سازمان‌یافته بود. همچنین، پیوند اقتصاد کویری منطقه با تولید ترمه، در تضمین کیفیت و تداوم تولید این منسوجات نقش مهمی ایفا می‌کرد. سنت اهدای منسوجات نفیس به‌عنوان هدیه‌های افتخاری، در ایران با نام‌ها و صورت‌های گوناگون استمرار یافته است؛ از جمله دستار، نگارجامه، طراز و زندنیجه که هر یک بازتاب‌دهنده ارزش‌های فرهنگی خاصی بوده‌اند. از این رو، در سیر تاریخ ایران، منسوجات نه تنها به مثابة پوشاک و کالای مصرفی، بلکه به عنوان رسانه نمادین برای بیان هویت فرهنگی، منزلت اجتماعی و مشروعیت سیاسی ایفای نقش کرده‌اند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734315_a903edaff58028d1ab11e00296be4efe.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 A Survey of the artistic style of Hassan Ali Vaziri (Case study: six Paintings by Hassan Ali Vaziri in the library of the Iran National Museum) بررسی سبک هنری حسنعلی وزیری (مطالعه موردی : شش تابلوی نقاشی وی در کتابخانه موزه ملی ایران) 734316 10.22034/jinm.2025.2055130.1103 FA طیبه ابراهیمی موزه ملی ایران Journal Article 2025 03 05 <span style="font-size: 11.0pt; mso-bidi-font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Garamond',serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Iranian painting in the second half of the Qajar period underwent fundamental transformations influenced by Western civilization and new discourses such as modernism and Orientalism. The emergence of these modern discourses, centered around concepts like justice and equality, freedom, and progress within the framework of law, stood in contrast to visual conventions and traditional discourse. During this period, Kamal-ol-Molk, as the last prominent painter of the Qajar era, refrained from continuing the prevailing traditions. In line with the transformations of his time, he developed an independent style and academic training system, leaving a profound impact on Iranian painting and training notable students. One of his most important students was Hassan Ali Vaziri, who remained faithful to his master’s style throughout his life. His works, which mostly fall within the 19th-century style of Realism and Naturalism, reflect the academic and naturalistic influences of the Kamal-ol-Molk school. This study examines the artistic style of Hassan Ali Vaziri through an analysis of six of his paintings housed in the National Museum Library of Iran. It seeks to answer the question of how much Vaziri’s artistic style reflects the teachings of the Kamal-ol-Molk school and the influence of Western art during the Qajar period, as well as what role he holds in the evolution of modern Iranian painting. By analyzing Vaziri’s works in the National Museum of Iran, the research demonstrates that, through his emphasis on realist elements, masterful use of color, balanced composition, and precise lighting, Vaziri not only technically mastered Western academic standards but also successfully integrated them with local cultural contexts. His works serve as evidence of how Kamal-ol-Molk’s teachings were transmitted through his students to subsequent generations, paving the way for the development of modern Iranian painting. نقاشی ایران در نیمة دوم دوره قاجار تحت‌تأثیر تمدن غرب و گفتمان‌های جدید مانند تجددگرایی و شرق‌شناسی، دچار تحوّلات بنیادینی شد. ظهور این گفتمان‌های نوین با مفاهیمی چون عدالت و برابری، آزادی و پیشرفت حول محور قانون، در تعارض با سنّت‌های شکلی و گفتمان سنّت‌گرا بود. در این ‌دوره، کمال‌الملک به‌عنوان واپسین نقاش برجستة قاجار، از ادامه سنّت‌های رایج خودداری کرد و در راستای تحوّلات عصر خویش، با ایجاد سبکی مستقل و آموزش آکادمیک، تأثیر عمیقی بر هنر نقاشی ایران گذاشت و شاگردانی برجسته تربیت کرد. یکی از مهمترین این شاگردان، حسنعلی وزیری بود که تا پایان عمر به سبک استاد خود وفادار ماند. آثار او که عمدتاً در سبک واقع‌گرایی و طبیعت‌گرایی اروپای سده نوزدهم قرار می‌گیرند، نمایانگر تأثیرات آکادمیک و ناتورالیستی مکتب کمال‌الملک هستند. این پژوهش به بررسی سبک هنری حسنعلی وزیری با استناد به شش اثر نقاشی وی در کتابخانة موزة ملی ایران پرداخته است و به دنبال پاسخ این پرسش است که سبک هنری حسنعلی وزیری تا چه اندازه بازتاب‌دهنده آموزه‌های مکتب کمال‌المک و تأثیرات هنر غربی در دورة قاجار است و چه جایگاهی در روند تحوّل نقاشی نوین ایران دارد؟ این پژوهش با تحلیل آثار وزیری در موزه ملی ایران، نشان داده است که وی با تأکید بر عناصر واقعگرایانه، استفادة استادانه از رنگ، ترکیب‌بندی متعادل و نورپردازی دقیق، نه‌تنها از لحاظ فنی بر معیارهای آکادمیک غربی تسلّط داشته، بلکه توانسته با تلفیق آن‎ها با زمینه‌های بومی، نقش مهمی در تثبیت و تداوم نقاشی آکادمیک در ایران ایفا کند. تحلیل آثار او گواهی است بر این‎‌که چگونه آموزه‌های کمال‌الملک از طریق شاگردانش به نسل‎‌های بعد منتقل شده و مسیر نقاشی مدرن ایران را هموار کرده‎اند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_734316_f198f367f401b47e126d6c976831bed4.pdf

موزه ملی ایران دوفصلنامه موزه ملی ایران 2783-2228 4 1 2026 02 01 Museums as Drivers of Sustainable Tourism Development and Cultural Education موزه‌ها در جایگاه پیشران توسعه پایدار گردشگری و آموزش فرهنگی 735966 10.22034/jinm.2026.2049774.1096 FA امید کمالوند معاون امور اجرایی موزه ملی ایران Journal Article 2025 01 03 Museums, as cultural and educational institutions, play a key role in preserving and transmitting culture, facilitating non-formal education, and strengthening intercultural interactions. By presenting artistic and historical exhibitions, offering interactive educational programs, and utilizing modern technologies, these institutions provide a unique platform for learning cultural and artistic concepts. Furthermore, by preserving and displaying valuable cultural artifacts, museums not only help transmit cultural identity to future generations but also enhance the creativity and knowledge of visitors. Alongside their educational impact, museums also play a significant role in tourism development. By attracting domestic and international tourists, they stimulate the cultural vitality of regions, create numerous employment opportunities, and contribute to sustainable tourism development. Through engaging and unique exhibitions, museums transform cities and countries into prominent cultural tourism destinations and, by strengthening the national brand, elevate the cultural standing of nations internationally. This study, employing a qualitative method of content analysis of the websites of six world-renowned museums—including the Louvre Museum and the Musée d'Orsay in France, the Van Gogh Museum and the Rijksmuseum in the Netherlands, the British Museum in England, and the Vatican Museums in Italy—examines the educational and touristic impacts of museums. The findings indicate that by designing creative programs and establishing extensive cultural connections, museums can play a significant role in raising public awareness, strengthening cultural interactions, and introducing cultural identity to the global community. Moreover, these institutions are considered vital tools for preserving cultural heritage, fostering economic development, and shaping national cultural identity.hrough engaging and unique exhibitions, museums transform cities and countries into prominent cultural tourism destinations and, by strengthening the national brand, elevate the cultural standing of nations internationally. This study, employing a qualitative method of content analysis of the websites of six world-renowned museums—including the Louvre Museum. موزه‌ها به‌عنوان نهادهای فرهنگی و آموزشی، نقشی کلیدی در حفظ و انتقال فرهنگ، آموزش غیررسمی و تقویت تعاملات میان‌فرهنگی ایفا می‌کنند. این نهادها از طریق ارائه نمایشگاه‌های هنری و تاریخی، برنامه‌های آموزشی تعاملی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، بستری منحصربه‌فرد برای یادگیری مفاهیم فرهنگی و هنری فراهم می‌نمایند. علاوه بر این، موزه‌ها با حفظ و نمایش آثار ارزشمند فرهنگی، نه‌تنها به انتقال هویت فرهنگی به نسل‌های آینده کمک می‌کنند، بلکه خلاقیت و دانش بازدیدکنندگان را تقویت می‌نمایند. در کنار تأثیرات آموزشی، موزه‌ها نقش مهمی در توسعه گردشگری نیز دارند. این نهادها با جذب گردشگران داخلی و خارجی، موجب رونق فرهنگی مناطق می‌شوند، فرصت‌های شغلی متعددی ایجاد کرده و به توسعه پایدار گردشگری کمک می‌کنند. با ارائه نمایشگاه‌های جذاب و بی‌نظیر، موزه‌ها شهرها و کشورها را به مقاصد برجسته گردشگری فرهنگی تبدیل می‌کنند و از طریق تقویت برند ملی، جایگاه فرهنگی کشورها را در سطح بین‌المللی ارتقاء می‌دهند. پژوهش حاضر با استفاده از روش‌ کیفیِ تحلیل محتوای وبگاه شش موزه شناخته‌شده دنیا شامل موزه‌های لوور و اورسی در فرانسه، موزه‌های ون‌گوگ و ریکس در هلند، موزه بریتانیا در انگلستان و موزه واتیکان در ایتالیا، تأثیرات آموزشی و گردشگری موزه‌ها را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که موزه‌ها، با طراحی برنامه‌های خلاقانه و ایجاد ارتباطات فرهنگی گسترده، می‌توانند نقش بسزایی در افزایش آگاهی عمومی، تقویت تعاملات فرهنگی و معرفی هویت فرهنگی به جامعه جهانی ایفا کنند. همچنین، این نهادها ابزار مهمی برای حفظ میراث فرهنگی، توسعه اقتصادی و شکل‌دهی به هویت فرهنگی ملی به‌شمار می‌روند.

http://jinm.irannationalmuseum.ir/article_735966_9c63817befe679ea04487af9c8a16c24.pdf