مطالعه بقایای استخوانی جانوری مکشوفه از کاوش های تپه قصردشت- فارس؛ گزارش پنجم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر / آزمایشگاه بیوباستان شناسی، آزمایشگاه مرکزی، دانشگاه تهران

2 رئیس آزمایشگاه مشترک باستان جانورشناسی و گیاه باستان شناسی: گروه جوامع، جانوران و گیاهان موزه ملی تاریخ طبیعی پاریس - مرکز ملی پژوهش­های

3 آزمایشگاه مشترک باستان ­جانورشناسی و گیاه ­باستان­شناسی موزه ملی تاریخ طبیعی پاریس - مرکز ملی پژوهش­های علمی فرانسه

4 موسسۀ باستانشناسی خاور نزدیکِ دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ

چکیده

مقالۀ حاضر، نتایج مطالعات باستان‌جانورشناختی بقایای جانوری به‌دست آمده از گمانه الف و ب (در مجموع 1865 قطعه استخوان به وزن 11319 گرم) در تپۀ قصردشت است. طیف جانوری شناسایی شده از مجموعۀ استخوانی بالا چنین است: گیاه‌خواران اهلی شامل گونۀ گاو اهلی 44 قطعه، گوسفندسانان 322 قطعه، گونۀ گوسفند اهلی 34 قطعه، گونۀ بز اهلی 80 قطعه؛ اسب‌سانان 2 قطعه و خر 1 قطعه؛ گیاه‌خواران وحشی شامل گونۀ بز وحشی 1 قطعه، گونۀ گوسفند وحشی 4 قطعه، گونۀ آهو 1 قطعه، گونۀ گراز 13 قطعه و گورخر 1 قطعه؛ گوشت‌خواران 5 قطعه، گونۀ سگ اهلی 1 قطعه و روباه معمولی 1 قطعه؛ از پرندگان 2 قطعه (بدون قابلیت شناسایی گونه)؛ 12 قطعه نیز متعلق به بقایای لاکِ لاکپشت زمینی مهمیزدار مربوط به دو جانور است؛ نرمتنان شامل 4 قطعه صدف (متعلق به 3 جانور) از ردۀ دوکفه‌ای‌های آب‌شیرین و 1عدد صدف حلزون دریایی خلیج فارس از رده شکمپایان هستند.
درصد فراوانی گونه‌های شناسایی شدۀ مجموعه، نشانگر این است که گوسفندسانان با 84.5% بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده و گونۀ گاو اهلی 8.4%، اسبسانان 0.8%، گراز 2.5%، آهو 0.2% و مابقی گونه‌ها 3.6% کل مجموعه را شامل می‌گردند. ضمناً 93% از کل مجموعه را گونه‌های اهلی و 7% باقیمانده را گونه‌های وحشی، تشکیل می‌دهند.
این بقایا حاکی از غلبۀ نظام معیشت دامپروری در لایه‌های پیشاهخامنشی در تپۀ قصردشت بوده بطوریکه بیشترین نیازهای غذایی ساکنین از گوشت، شیر و سایر محصولات بز و گوسفند اهلی، تأمین می‌شده است. لیکن آثار اندکی نیز، از شکار گونه‌های وحشی به‌دست آمده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Study of Faunal Remains from Excavations of Tepe Qasrdasht - Fars; Fifth Report

نویسندگان [English]

  • Sanaz Beizaee Doost 1
  • Marjan Mashkour 2
  • Azadeh Mohaseb 3
  • Mohammad Taghi Atayi 4
1 Researcher / Bioarchaeology Laboratory, Central Laboratory, University of Tehran, Iran
2 Archéozoologie, Archéobotanique, Sociétés, Pratiques et Environnements (AASPE), Muséum national d'Histoire naturelle, Sorbonne Université, CNRS ; CP 56, 55 rue Buffon, 75005 P
3 Archéozoologie, Archéobotanique, Sociétés, Pratiques et Environnements (AASPE), Muséum national d'Histoire naturelle, Sorbonne Université, CNRS ; CP 56, 55 rue Buffon, 75005 Paris, France
4 Institutfür Vorderasiatische Archäologie Ludwig-Maximilians-UniversitätMünchen ,Geschwister-Scholl-Platz 1- D-80539 München, Germany
چکیده [English]

Tepe Qasrdasht is located in the Kamin plain near Pasargadae, Fars province. It was excavated in 2011 under the direction of Mohammad Taghi Atayi in order to investigate the chronological sequence before the Achaemenid period. Three main chronological periods are defined in Qasrdasht, including: pre-Achaemenid, Achaemenid/post-Achaemenid, and Sassanid. Approximately 2000 animal remains were recovered at this site, predominantly from the pre-Achaemenid period (the main period). Among the identified species, domesticates, including goat, sheep, and cattle, were the major source of animal exploitation at Qasrdasht. Milk, wool, and hair exploitation of goat and sheep is evidenced through the kill-off patterns. Equids, including donkey and persian onager, are also present in the collection. Other identified species include carnivores, (mainly dog), birds (unidentified), boar, gazelle, wild caprines, fox, turtle, and molluscs. The presence of wild animals attests to hunting, although it formed only a marginal part of the economic life of Qasrdasht. According to these results, Qasrdasht rural communities were highly specialized in pastoral and herding activities. Furthermore, the presence of molluscs from the Persian Gulf in the collection is evidence for interactions between inhabitants of Qasrdasht and the southern coast of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tepe Qasrdasht
  • Archaeozoology
  • Pastoralism
  • Pre-Achaemenid
  • Subsistence economy