یک تعویذ مصری از شوش در موزۀ ملّی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه باستان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

در کاوشهای هیأت فرانسوی در شوش به سال 1930 میلادی یک تعویذ سنگی مصری – موسوم به کیپوس حوروس – پیدا شده که اینک در گالری هخامنشی موزۀ ملّی ایران به نمایش گذاشته شده است. این تعویذ قطعه سنگی سیاهرنگ است که قسمت فوقانی آن به شکل گرد تراشیده شده و قسمت پایین آن شکسته و مفقود شده است. ازتفاع آن 91 میلی متر، پهنای پایین آن 94 میلی متر و قطر آن 18 میلی متر است. سوای چند خراش و لب پرشدگی، این شی وضعیت نسبتاً سالمی دارد. بر روی این شی می توان نقوش کنده و نقر شده دید، در حالی که بر پشت و دور لبۀ آن نقوشی به صورت کنده و نبشته هایی به هیروگلیف مصری به چشم می خورد. متن نبشته بخشی از متنی است که مبسوط‌ترین آن بر روی سنگ افراشتۀ مترنیخ در موزۀ متروپلیتن نیویورک به چشم می خورد. این کیپوس حوروس نوعی تعویذ است که به نظر مصریان باستان به کمک نبشته ها و نقوش روی آن مسافران را از خطرات حین سفر و مخاطرات احتمالی در سرزمین مقصد حفظ می کرده. شاخصه های سبک شناختی حاکی از آن است که این کیپوس به دورۀ متأخر (حدود 600 تا 350 ق م) تعلق دارد، زمانی که با حکمرانی هخامنشیان بر مصر تقارن دارد. دربارۀ نحوۀ رسیدن این کیپوس به مصر احتمال غالب این است که آن را یک پیشه ور مصری که برای کار تزیینات کاخهای هخامنشی به شوش آمده با خود آورده و این شی در شوش مانده و به دست باستان شناسان افتاده و از معدود نشانه های حضور مصریان در شوش است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Egyptian Talisman from Susa in Iran National Museum Collection

نویسنده [English]

  • Kamyar Abdi
Archaeology department, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

French excavations at Susa in 1930 discovered an Egyptian talisman that is now on display in the Achaemenid gallery of the Iran National Museum. This stone talisman, carved from a black stone is 91 mm in height, and 94 mm in width. It bears carved and relief images as well as a number of lines in Egyptian hieroglyphs. A comparison with similar items, especially the Metternich Stelae in the Mtropolitan Museum of Art in New York indicates this is a cippus of Horus, a special Egyptian talisman made for those who embark on large journeys in need of protection from hazards of travel and noxious beasts. After introducing the object, it has been argued that it has presumably arrived at Susa by an Egyptian craftsman who was employed to work on the Achaemenid palatial constructions at the site.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Cippus of Horus"
  • "Egypt"
  • "Achaemenid Empire"
  • "Susa"