دوفصلنامه موزه ملی ایران

دوفصلنامه موزه ملی ایران

تنوع زیستی جانوری طی پلیستوسن جدید و اوایل هولوسن در کوه‌های زاگرس: شواهدی از غار وزمه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 آزمایشگاه بیوباستان‌شناسی، آزمایشگاه مرکزی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 آزمایشگاه بیوآرک، تعاملات جوامع و محیط زیست، موزه ملی تاریخ طبیعی پاریس و مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه، پاریس، فرانسه
3 بخش پارینه سنگی، موزه ملی ایران، تهران، ایران
چکیده
این مقاله به شرح نتایج مطالعات باستان‌جانورشناسی مجموعه بازمانده‌های استخوانی پلیستوسن جدید و هولوسن از کاوش سال 1398 در غار وزمه در استان کرمانشاه می‌پردازد. هدف این مطالعه، کسب آگاهی های بیشتر از تنوع زیستی گذشته در غرب زاگرس است. واضح است که این غار کارستی، مکان مناسبی برای جانوران به‌ویژه گوشتخواران بوده است. گونه‌های جانوری متنوعی به تعداد زیاد در مجموعه بقایای جانوری وزمه شناسایی شده‌اند. بقایای گوشتخواران شامل کفتار، خرس، گربه‌سانان بزرگ، گرگ‌ و روباه‌ است. بقایای علفخواران بیشتر به گوزن‌، گراز، اسب‌سانان، کرگدن، بز و گوسفند و گاو وحشی و اهلی تعلق دارند. طیف گسترده گونه‌های جانوری در وزمه فقط محدود به پستانداران بزرگ و میان جثه نیست؛ تعداد زیادی استخوان پستانداران کوچک نظیر خرگوش‌، راسو، تشی و مهره‌داران کوچک نیز در غار یافت شده‌اند. بررسی‌های مقدماتی باستان‌جانورشناسی و تافونومی (فرایندهای دگرگونی) نشان‌دهندة تعامل پیچیده بین گونه‌های جانوری با ویژگی‌های بوم‌شناختی متنوع در دوره‌های مختلف است. اهمیت باستان‌شناسی غار وزمه که قدمت نهشته های آن حداقل به حدود 70000 سال پیش می‌رسد، در استفادة مداومِ آن است و اطلاعاتی را در مورد تنوع زیست محیطی منطقه طی پلیستوسن جدید و اوایل هولوسن و حتی پس از آن ارائه می‌دهد. تنوع و تعداد بازمانده‌های استخوانی مکشوفه از کاوش‌های غار وزمه، در فلات ایران بسیار منحصر به‌فرد است و در میان غنی‌ترین مجموعه‌های غرب آسیا قرار می‌گیرد. بررسی این مجموعه جدید، نتایج مطالعات قبلی روی بقایای جانوری غار وزمه را تکمیل می‌کند. یکی از برجسته‌ترین کشفیات قبلی، شناسایی استخوان گونه‌های مختلف انسانی شامل دندان یک کودک نئاندرتال دوره پارینه‌سنگی میانه و بقایای انسان هوشمند (دامپروران-کشاورزان) اوایل نوسنگی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Animal Biodiversity during the Late Pleistocene and Early Holocene in the Zagros Mountains: Evidence from the Wezmeh Cave

نویسندگان English

Hossein Davoudi 1
Marjan Mashkour 2 1
Fereidoun Biglari 3
1 Bioarchaeology Laboratory, Central Laboratory, University of Tehran, Tehran, Iran
2 BioArch, BioArchéologie, Interactions Sociétés Environnements. UMR7209, Centre National de Recherche Scientifique, / Muséum national d’Histoire naturelle, Paris, France
3 Paleolithic Department, National Museum of Iran, Tehran, Iran
چکیده English

This study presents the faunal remains from the Late Pleistocene and Holocene periods, recovered during the 2019 excavation of Wezmeh Cave near Kermanshah. The findings contribute to a deeper understanding of past biodiversity in the Zagros Mountains. This karstic cavity appears to have served as a favorable place for various animals, particularly carnivores. The osteological remains of a wide range of taxa have been identified. Among the carnivores are hyenas, bears, large felids, wolves, and foxes, while herbivore remains include deer, wild boars, equids, rhinoceroses, as well as both wild and domestic sheep, goats, and cattle. The faunal spectrum at Wezmeh Cave is not limited to large and medium-sized mammals; numerous small mammals such as hares, weasels, and porcupines, along with various microvertebrates, are also present. These species either inhabited the cave or were brought there by natural or anthropogenic agents. Preliminary archaeozoological and taphonomic analyses indicate a complex ecological dynamic among species across different temporal phases. The archaeological significance of Wezmeh Cave is underscored by evidence of continuous or repeated occupation since at least 70,000 years ago, offering valuable insights into environmental and faunal changes from the Late Pleistocene through the Early Holocene and beyond. The diversity and richness of this fossil assemblage are unparalleled on the Iranian Plateau and rank among the most significant in Western Asia. This study also complements earlier research that identified the remains of both a Neanderthal child and an Early Neolithic herder-farmer within the cave.

کلیدواژه‌ها English

Wezmeh Cave
Central Zagros
Biodiversity
Archaeozoology
Middle Paleolithic
Neolithic
Chalcolithic

  • تاریخ دریافت 08 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 18 بهمن 1403